چرا براى بزرگداشت عاشورا به روش بحث و گفتگو اکتفا نمى‌شود؟

(گلچینی از «آذرخشی دیگر از آسمان کربلا» اثر آیت الله مصباح یزدی حفظه الله)

مرحوم شهید استاد مطهرى در این مورد تشبیهى داشتند. ایشان رفتار انسان را به خودرو تشبیه مى‌کردند. یک خودرو براى حرکت به دو عامل نیازمند است. عاملى که انرژى مکانیکى را در خودرو تولید کند، تا خودرو به کمک آن بتواند حرکت کند. غیر از انرژى مکانیکى، یک خودرو باید چراغ هم داشته باشد تا راه را بنمایاند و خودرو داخل دست انداز و گودال و پرتگاه نیفتد. اگر در محیط تاریکى موتور خودرو خیلى خوب کار کند و انرژى مکانیکى هم تولید کند، اما راه را نبینیم، ممکن است با خطرهاى بسیار جدى مواجه شویم. همچنین وجود انسان هم به دو نوع عامل نیازمند است. عاملى باید در درون ما باشد تا ما را برانگیزاند. باید شور و شوقى و علاقه اى نسبت به آن کار داشته باشیم تا بر انجام آن اقدام کنیم. و دیگر این که باید بدانیم به چه دلیل باید این کار را انجام دهیم؟ این کار، براى ما چه فایده اى دارد؟ و چگونه باید آن را انجام دهیم؟ مواردى از این قبیل از جمله عوامل شناختى است.

لذا علاوه بر شناخت و معرفت باید عواطف ما تحریک شود و احساسات ما برانگیخته شود تا این که ما هم بخواهیم کارى مشابه کار او انجام دهیم. پس تحقق چنین امرى نیازمند دو دسته از عوامل است. جلسات بحث و گفتگو و سخنرانى ها مى‌تواند آن بخش اول را تأمین کند، یعنى شناخت لازم را به ما بدهد. اما عامل دیگرى هم براى تقویت احساسات و عواطف لازم داریم، مانند جلسات سینه زنی، گریه کردن و . . . .

بنابراین صِرف بحث و بررسى عالمانه واقعه عاشورا نمى‌تواند نقش عزادارى را ایفا کند. باید صحنه هایى در اجتماع به وجود آید که احساسات مردم را تحریک کند. همین که صبح از خانه بیرون مى‌آیند مى‌بینند شهر سیاه پوش شده است، پرچم هاى سیاه نصب شده است، خود این تغییر حالت، دل ها را تکان مى‌دهد. گرچه مردم مى‌دانند فردا محرم است، اما دیدن پرچم سیاه اثرى را در دل آن ها مى‌گذارد که دانستن این که فردا اول محرم است آن اثر را نمى‌گذارد. راه انداختن دسته هاى سینه زنى با آن شور و هیجان خاص خود مى‌تواند آثارى را به دنبال داشته باشد که هیچ کار دیگر آن آثار را ندارد.

در این سى ـ چهل سال اخیر که حرکت حضرت امام(قدس سره) علیه دستگاه طاغوت و کفر شروع شد. ملاحظه کردید که در ایام محرم و صفر نام و عزادارى سیدالشهداء(علیه السلام) مردم را به حرکت وادار مى‌کرد. این شور و هیجان جز در ایام عاشورا پیدا نمى‌شود و جز با همین مراسم سنتىِ عزادارى یا نظایر آن حاصل نمى‌شود؛ این جا است که متوجه مى‌شویم چرا امام(قدس سره) بارها مى‌فرمود آنچه داریم از محرم و صفر داریم. چرا این همه اصرار داشت که عزادارى به همان صورت سنتى برگزار شود؟ چون در طول سیزده قرن تجربه شده بود که این امور نقش عظیمى در برانگیختن احساسات و عواطف دینى مردم ایفا مى‌کند و معجزه مى‌آفریند.