اوّلين مضمون سيزده آبان عبارت است از رويارويى رژيم آمريكا با نهضت اسلامى و بيدارى اسلامى. علّت هم اين بود كه آنها حدس مى‏زدند اگر اسلام در دل مسلمانان احيا شود و در عمل آنان تجلّى پيدا كند، اين قضيه منحصر به ايران نخواهد ماند و دنياى اسلام را فراخواهد گرفت؛ همچنان كه بعد از پيروزى انقلاب، در فلسطين، لبنان و بسيارى از كشورهاى اسلامى و عربى، همين معنا تجربه شد. با گذشت چند سال، نهضت اسلامى در ايران اوج گرفت. در سيزده آبان سال 57 - قبل از پيروزى انقلاب - كشتار دانش‏آموزى پيش آمد. يعنى باز چهره‌ي خشن رژيم ـ كه پشت سرش دستگاه‌هاى اطّلاعاتى آمريكايي‌ها بود ـ نمايان شد. اين هم باز مقابله با نهضت اسلامى بود؛ البته با خشونت حيوانى. همان روزها رئيس جمهور آمريكا و دست‏اندركاران رسانه‏اىِ آمريكايى، از ايران به عنوان يك نقطه‌ي ايده‏آل و جزيره‌ي ثبات و امنيت اسم مى‏آوردند و به آن تفاخر مى‏كردند و از حرف‌هاى حقوق بشر و چيزهايى ـ كه الان مى‏شنويد آمريكايي‌ها دائم تكرار مى‏كنند ـ هيچ خبرى نبود!